Aardappelwinkel Stolwijk op nr 15.
Piet Stolwijk
De Groenesteeg in Leiden was oorspronkelijk een laantje dat vanaf de Hooigracht naar de begraafplaats liep. Het groeide vanaf 1750 uit tot een straatje met kleine winkels en ambachtelijke bedrijfjes.
Wim Stolwijk kocht het pand op nummer 15 in 1904 voor 4.000 gulden. Wim kwam als boerenknecht uit Kudelstaart naar Leiden om een beter bestaan op te bouwen. Hij begon als melkboer en kruidenier, en besloot vervolgens een aardappelwinkel te beginnen. Aardappelen waren volksvoedsel nummer één, en door zijn ervaring als boerenknecht kende hij het product goed.
Het pand in de Groenesteeg lag vlakbij de nog niet gedempte Middelste Gracht voor aanvoer van de aardappelen per boot, en had ruimte voor opslag. Met twee leningen en een samenwerking met Hubertus De Graaf ontstond “Aardappelhandel Stolwijk & De Graaf”. De zaak liep goed en in 1921 kreeg het pand de gevel die nu nog herkenbaar is: twee deuren in het midden en daarnaast ramen met halfhoge luiken om de winkel koel en donker te houden.
Achter de winkel lag een grote opslag waar soms 80.000 kilo aardappelen waren opgeslagen, gesorteerd in houten hokken per soort zoals Paarspetten, Blauwen en Bravo’s. De aanvoer gebeurde per boot en sjouwers brachten de de aardappels in grote manden naar binnen.
Op elke hoek in de buurt zat wel een kroeg, waar vaak lonen werden uitbetaald. Wim deed dat bewust niet daar, omdat hij goede relaties wilde onderhouden met de vrouwen die klant bij hem waren. Dat waren vooral fabrieksarbeidsters van bedrijven als Tieleman en Dros en de Leidsche Dekenfabriek, die na hun werk langskwamen om aardappelen te halen. Ze maakten dan een kuiltje in hun schort om een maaltje aardappelen mee te nemen, en betaalden pas op de dag van hun loonbetaling.
Een bekende anekdote is dat het paard van de vuilniswagen altijd stopte bij de winkel, en pas weer verder liep als hij een aardappeltje had gekregen.
De Groenesteeg kende veel bedrijvigheid: naast nummer 15 zaten een kapper, een tweedehands winkel in kleding en meubels, en Struik Motorfiets Onderdelen, destijds een begrip.
In 1933 werd Wim Stolwijk officieel grossier in aardappelen en trad zoon Jan toe tot de zaak. De groothandel groeide mee met de uitbreiding van Leiden met onder andere de Zeeheldenbuurt en de Kooi. De winkelfuncties in de Groenesteeg en aan de Oude Herengracht vervielen.
In de jaren zestig besloot de gemeente dat alle grossiers moesten verhuizen naar een centrale markthal aan de Rooseveltstraat. Ook J.C. Stolwijk & Zoon verhuisde, waardoor het pand in de Groenesteeg ook zijn functie als opslag verloor.
Eind jaren zestig werd het pand verkocht toen de moeder van Jan Stolwijk senior niet meer zelfstandig kon wonen. Tegenwoordig is Groenesteeg 15 een studentenhuis, maar de karakteristieke halfhoge luiken zijn gelukkig bewaard gebleven.